Zapisz się
Can, must, should
Maja zauważa, że nie zawsze chodzi tylko o czynność. Czasem trzeba powiedzieć, czy ktoś potrafi coś zrobić, musi coś zrobić, powinien coś zrobić albo może coś się wydarzy. Do tego służą czasowniki modalne.
Historia Mai
Maja potrafi powiedzieć coś po angielsku i może grzecznie zapytać o pozwolenie. W obu sytuacjach pomaga can, a w uprzejmiejszej wersji could.
Maja can explain the task.
Could I open the window?
Nauczycielka przypomina o zadaniu na jutro. Maja może użyć have to, gdy obowiązek wynika z planu lub zasad, albo must, gdy chce mocno podkreślić konieczność.
I have to finish my homework.
I must remember my notebook.
Przed sprawdzianem nauczycielka nie wydaje rozkazu. Daje Mai dobrą radę, dlatego naturalne jest should.
You should revise the examples.
You shouldn't study all night.
Pogoda jest niepewna, więc Maja nie mówi, że coś na pewno się stanie. Używa may albo might, żeby pokazać możliwość.
The trip may start later.
It might rain in the afternoon.
Konstrukcja
Osoba + can / must / should / may / might + czasownik
Ta sama forma modalnego dla wszystkich osób.
Tom can swim.
Jenny should ask the teacher.
Bez cans i bez końcówki -s przy swim/ask.
Can / Could / Should / May + osoba + czasownik?
Modalny przechodzi przed osobę.
Can you swim?
Could you help me, please?
Bez do/does. Could you może być prośbą teraz, nie tylko przeszłością.
Osoba + modalny + not + czasownik
Not stoi po modalnym.
Tom can’t swim yet.
You shouldn’t talk during the test.
Cannot/can’t: nie potrafi lub nie może. Shouldn’t: nie powinno się.
Osoba + have / has to + czasownik
Have to odmienia się i używa do/does.
Tom has to study today.
Does Tom have to study today?
Po does wraca have. W przeszłości: had to. To należy do have to.
Umiejętność i prośby
Tom can swim now. — Tom potrafi teraz pływać.
Tom could swim when he was ten. — Tom potrafił pływać, gdy miał dziesięć lat.
Could opisuje tu ogólną dawną umiejętność.
Can you help me?
Could you help me, please?
Obie prośby mogą dotyczyć pomocy teraz. Could brzmi uprzejmiej, nie musi oznaczać czasu przeszłego.
Can I open the window? / Could I open the window? — Czy mogę otworzyć okno? Obie wersje mogą prosić o pozwolenie.
Obowiązek
I must finish my homework.
I have to finish my homework.
Obie wersje mogą znaczyć: muszę skończyć pracę domową.
Tom has to wear a uniform at school. — Tom musi nosić mundurek.
Mum had to work yesterday. — Mama musiała wczoraj pracować. Dla wszystkich osób w przeszłości używamy had to.
Have / has to
1. osoba
2. osoba
3. osoba
1. osoba
2. osoba
3. osoba
You = ty lub wy. W obu liczbach have to. Po have/has/had to czasownik jest podstawowy: has to wear, nie has to wears.
Do you have to work?
Does Tom have to study?
Do/does przed osobą. Po does forma have.
I don’t have to work.
Tom doesn’t have to study.
Brak obowiązku. Po don’t/doesn’t także have.
Najważniejszy kontrast
You mustn’t use your phone here. The rule says: No phones.
Używanie telefonu jest zabronione. Must not = mustn’t.
You don’t have to use your phone. You can leave it at home.
Nie ma obowiązku używania telefonu. Możesz go użyć, jeśli chcesz i jest to dozwolone.
A: Must I wash the cup? It is already clean.
B: No, you don’t have to.
Akceptujemy tu również No, you don’t need to / No, you needn’t.
Rada
You should read the question carefully. — Powinieneś/powinnaś uważnie przeczytać pytanie.
You shouldn’t talk during the test. — Nie powinieneś/nie powinnaś rozmawiać podczas testu.
Should I call Tom now?
Should Jenny ask the teacher?
Should przed osobą, bez do/does i bez to.
Jenny ought to take her notebook.
Ought to daje podobną radę. Tutaj to należy do wyrażenia. Nie przenosimy tego to po should.
Should może także wyrażać oczekiwanie, np. The bus should arrive soon. — Autobus powinien niedługo przyjechać. To oczekiwanie, nie rozkaz ani pewność.
Możliwość
It may rain tomorrow.
It might rain tomorrow.
Jutro może padać. Obie formy mogą pasować do niepewnej możliwości.
Jenny might not come tomorrow. — Może jutro nie przyjść. To możliwość nieprzyjścia, nie pewne won’t come.
May I open the window, please? — Czy mogę otworzyć okno? May I prosi formalnie o pozwolenie. Can I i Could I także mogą prosić o pozwolenie.
Skróty
cannot / can not = can’t
could not = couldn’t
must not = mustn’t
should not = shouldn’t
do not = don’t
does not = doesn’t
Cannot najczęściej piszemy razem. W zwykłych lukach akceptujemy pełne formy i skróty. Jeśli polecenie mówi „skróć”, pełna forma jest poprawnym angielskim, ale nie wykonuje tego polecenia.
May not zwykle pozostaje pełne. Might not też często zapisujemy pełne; mightn’t jest możliwym brytyjskim skrótem, ale nie wymagamy jego tworzenia w podstawowych zadaniach.
Krótkie odpowiedzi
A: Can Tom swim?
B: Yes, he can.
A: Does Tom have to study today?
B: Yes, he does.
Can → can. Does → does. Tom → he. Nie powtarzamy swim lub have to study.
A: Should I call Tom now?
B: Yes, you should.
I w pytaniu zmienia się na you w odpowiedzi. Przy pozwoleniu May I go? można odpowiedzieć Yes, you may. albo Yes, you can.
W ćwiczeniach
Tom _____ (can + swim) now.
Wstaw can swim. Ćwiczymy budowę podanego can, nie zgadywanie zamiaru autora.
_____ (could / you / help) me, please?
Wstaw Could you help. Can you help też jest naturalną prośbą, ale ten nawias wymaga could.
Typowe błędy
She can swims.
PoprawnieShe can swim.
Po can podstawowe swim.
Does she can swim?
PoprawnieCan she swim?
Can stoi przed osobą; bez does.
She must to go.
PoprawnieShe must go.
Po must bez to.
Does Tom has to study?
PoprawnieDoes Tom have to study?
Po does forma have.
You should to read.
PoprawnieYou should read.
Po should bez to.
Jenny ought take her notebook.
PoprawnieJenny ought to take her notebook.
Ought wymaga to.
Praktyka
Dodatkowa praktyka
Arkusze PEG zawierają również trudniejsze zastosowania. Nasza baza pozostaje na podstawowym poziomie książki.
Propozycja kolejności