I saw Tom yesterday. — Widziałem Toma wczoraj. I have seen Tom before. — Widziałem Toma wcześniej. Zauważ zakończony czas albo doświadczenie, skutek lub stan do teraz.
Maja była w Londynie w 2024 roku. Dziś może opowiedzieć, kiedy pojechała, albo powiedzieć, że ma już takie doświadczenie. Potem zgubiła bilet — i nadal go szuka.
Scena 1
Wycieczka w 2024 roku
Maja wspomina konkretną, zakończoną wycieczkę. W zdaniu podaje rok, w którym była w Londynie.
Maja visited London in 2024.
Maja odwiedziła Londyn w 2024 roku.
In 2024 wskazuje zakończony okres w przeszłości. Dlatego visited w Past Simple.
Scena 2
Maja ma już to doświadczenie
Koleżanka pyta o podróże Mai. Teraz ważne jest, że Maja już odwiedziła Londyn, a nie data tamtej wycieczki.
Maja has visited London before.
Maja już wcześniej odwiedziła Londyn.
Before wskazuje wcześniejsze doświadczenie do teraz. W tym zdaniu wybieramy has visited. Sama nieobecność daty nie jest regułą wyboru Present Perfect.
Scena 3
Bilet zginął wczoraj
Maja opowiada, kiedy zgubiła bilet. Skupia się na wydarzeniu z poprzedniego dnia.
Maja lost her ticket yesterday.
Maja zgubiła bilet wczoraj.
Yesterday podaje zakończony dzień. Używamy lost w Past Simple; to nieregularna forma lose.
Scena 4
Teraz Maja nadal nie ma biletu
Maja sprawdza kieszenie i torbę. Nie może znaleźć biletu. Teraz najważniejszy jest brak biletu.
Maja has lost her ticket.
She cannot find it now.
Maja zgubiła bilet. Teraz nie może go znaleźć.
Has lost przedstawia stratę jako ważną teraz. Drugie zdanie jasno pokazuje obecny skutek. Po has potrzebujemy III formy lost.
Znaczenie
Te same osoby i czasownik, inny punkt widzenia
Past Simple — kiedy?
Tom bought a book yesterday. Tom kupił książkę wczoraj.
Yesterday wskazuje zakończony dzień tej czynności.
Present Perfect — do teraz
Tom has bought two books so far. Tom kupił do tej pory dwie książki.
Podajemy wynik do teraz, bez zakończonej daty zakupów.
Konstrukcja
Jak wyglądają oba czasy obok siebie?
Twierdzenie
Forma przeszła czy have/has + III forma?
Past Simple
osoba + forma przeszła
Jenny wrote a letter last Monday. — Jenny napisała list w zeszły poniedziałek.
Present Perfect
osoba + have / has + III forma
Jenny has written three letters so far. — Jenny napisała do tej pory trzy listy.
Write → wrote → written. W pierwszym zdaniu podano zakończony dzień; w drugim liczymy wynik do teraz. Jenny to she, więc has.
Przeczenie
Didn’t czy haven’t/hasn’t?
Past Simple
osoba + didn’t + forma podstawowa
Jenny didn’t write a letter yesterday. — Jenny nie napisała listu wczoraj.
Present Perfect
osoba + haven’t / hasn’t + III forma
Jenny hasn’t written a letter yet. — Jenny jeszcze nie napisała listu.
Po didn’t potrzebujemy write, nie wrote. Po hasn’t potrzebujemy III formy written. Yet wskazuje brak wykonania do teraz.
Pytanie tak/nie
Did czy have/has przed osobą?
Past Simple
Did + osoba + forma podstawowa
Did you see Tom yesterday? — Czy widziałeś Toma wczoraj?
Present Perfect
have / has + osoba + III forma
Have you ever seen Tom? — Czy kiedykolwiek widziałeś Toma?
Po did jest podstawowe see. Po have potrzebujemy seen. Ever stoi przed III formą i pyta o doświadczenie do teraz.
Pytanie szczegółowe
When czy wynik do tej pory?
Past Simple
When / What time + did + osoba + forma podstawowa
When did Tom buy this book? — Kiedy Tom kupił tę książkę?
Present Perfect
What / How many + have / has + osoba + III forma
What have you done so far? — Co zrobiłeś do tej pory?
When/What time pyta o konkretny zakończony moment. So far znaczy „do tej pory”. Słowo pytające jest pierwsze, potem did lub have/has, osoba i właściwy czasownik.
Past Simple
Podajemy zakończony czas
I saw Tom yesterday. She wrote a letter last Monday. They finished the work two hours ago.
See → saw. Write → wrote. Finish → finished. Formy przeszłe są takie same dla wszystkich osób; nie dodajemy -s dla he/she/it.
Present Perfect
Doświadczenie, wynik lub skutek do teraz
Doświadczenie
I have seen this film before. Widziałem ten film wcześniej.
Have you ever visited London? Czy kiedykolwiek odwiedziłeś Londyn?
Wynik do teraz
She has written three letters so far. Ona napisała do tej pory trzy listy.
Skutek teraz
Tom has lost his key. Tom zgubił klucz — teraz go nie ma.
Wskazówki
Określenia czasu pomagają zrozumieć znaczenie
Zakończony czas
yesterday — wczoraj last week — w zeszłym tygodniu two hours ago — dwie godziny temu in 2022 — w 2022 roku
Do teraz
so far — do tej pory ever — kiedykolwiek before — wcześniej yet — jeszcze / już
Dialog
Pytanie i odpowiedź mogą mieć różne czasy
Pytanie ogólne → konkretna odpowiedź
Have you seen Tom? Yes, I saw him two minutes ago.
Pytanie dotyczy informacji do teraz. Odpowiedź podaje moment: two minutes ago, więc saw.
Doświadczenie → kiedy?
Have you ever played football? Yes, I played last Sunday.
Ever pyta o doświadczenie w życiu do teraz. Last Sunday dotyczy tylko konkretnej gry w odpowiedzi.
Stan
For — do teraz czy w zakończonej przeszłości?
Stan nadal trwa
I have lived in London for three years. Mieszkam w Londynie od trzech lat i nadal tu mieszkam.
Okres już się skończył
I lived in London for three years, but I live in Warsaw now. Mieszkałem w Londynie przez trzy lata, ale teraz mieszkam w Warszawie.
W obu zdaniach jest for three years. Present Perfect pokazuje stan trwający do teraz, a Past Simple zakończony okres.
Wybór
Najpierw czas i znaczenie, potem forma
Wskazano zakończony czas?
Użyj formy przeszłej. W pytaniu/przeczeniu: did/didn’t + forma podstawowa.
Doświadczenie, wynik lub stan do teraz?
Użyj have/has + III forma, jeśli nie podano zakończonej daty tej czynności. I/you/we/they → have; he/she/it → has.
Uwaga
Nie mieszamy form obu czasów
Did + forma podstawowa
Did Jenny write? Nie Did Jenny wrote? Tak samo Jenny didn’t write.
Have/has + III forma
Jenny has written. Nie Jenny has wrote. Write → wrote → written.
Zakończona data
Jenny wrote yesterday. Nie Jenny has written yesterday, gdy yesterday wskazuje czas napisania.
Pełne przeczenia i skróty
Did not = didn’t. Have not = haven’t. Has not = hasn’t.